1. Đức tin về tạo dựng

a. Nhận định về đức tin tạo dựng

Tín điều về tạo dựng là một tín điều đặc biệt. Đặc biệt ở chỗ lý trí và đức tin, mỗi bên cứ đi theo đường lối riêng biệt của mình, nhưng sau cùng đi đến cùng một kết luận. Có thể nói đây là một tín điều nằm giữa ranh giới lý trí và đức tin.

Đang khi các nhà biện giáo dựa vào những kết luận của khoa học để chứng minh có Thiên Chúa tạo dựng, thì tín đồ Công Giáo vẫn có thể dựa hoàn toàn vào Lời Chúa để tuyên xưng đức tin: “Tôi tin kính Đức Chúa Trời dựng nên trời đất !”.

Tính cách đặc biệt của đức tin về tạo dựng, vừa tự nhiên vừa siêu nhiên này, đã cho ta thấy tại sao vấn đề tạo dựng trở thành vấn đề căn bản cho tôn giáo và lòng đạo đức.

“Căn bản cho tôn giáo”, vì tại đây mà con người trở thành hữu thần hay vô thần: Nếu nói là trời đất này tự nhiên mà có, thì đó là vô thần, vô tôn giáo, còn nếu nhìn nhận trời đất này do một trí khôn siêu phàm suy định và một ý muốn toàn năng thực hiện thì đó là hữu thần, là tôn giáo !

“Căn bản cho lòng đạo đức”, vì mọi thứ quan niệm và diễn tả về tôn giáo, về thế giới thế giới thần linh đều bắt nguồn từ những thực hữu thuộc trời đất được tạo dựng này: tuy như kinh nghiệm đã sống trong trời đất này, mà ta hiểu được và sống được các tâm tình tôn giáo. Ý niệm về Cha Thiên Chúa, làm sao có được, nếu không có người cha trần thế ? Tình yêu siêu nhiên làm sao sống được, nếu không có kinh nghiệm tình yêu trần thế?… Dĩ nhiên quan niệm về “Cha”, về “Tình yêu” đó phải được loại bỏ mọi bất toàn, mọi hữu hạn một khi muốn mang áp dụng trong thế giới siêu nhiên, thế giới thần linh. Điều mà các nhà triết học gọi là “đường lối tương tự” và “đường lối chối bỏ”: “giống mà không giống”, “như vậy mà không như vậy”…; Thiên Chúa là Cha nhưng không như Cha trần thế; tình yêu ví như tình yêu cha con, bạn hữu, vợ chồng… nhưng lại không phải như ở trần thế. Cũng như toàn thể tạo vật của Chúa, nên phản ánh sự tốt đẹp của Chúa, nhưng không phải là Chúa ! Đấng Tạo Dựng phải hoàn hảo hơn tạo vật chứ !!

b. Căn bản đức tin về tạo dựng

Đức tin về tạo dựng dựa trên hai căn bản :

Ø      Căn bản của lý trí tự nhiên

Ø      Và căn bản của mạc khải

- Căn bản của lý trí tự nhiên đã được chính Thánh Kinh công nhận (Rom 1,20; Sag 13,1-9) và Giáo Hội xác nhận rõ ràng (Công Đồng Vatican I, khoá III 24-4-1870, xem Denzinger số 1785, 1806). Đấy cũng là điều mà các nhà hộ giáo từ xưa đến nay vẫn làm.

Căn bản lý trí đó có thể diễn tả vắn tắt: chính nhờ sự quan sát, suy luận, học biết về vụ trụ hiện hữu này mà ta biết được Đấng Tạo Hoá ! Đấng Tạo Hoá ta không thấy, nhưng ta thấy công việc của Ngài, công việc chỉ mình Ngài làm được…, công việc đó đòi ta, nếu là người phục thiện, phải nhìn nhận có Ngài và nhìn nhận Ngài là Đấng khôn ngoan và quyền phép ! Nếu cố chấp không nhìn nhận Ngài, thì quả ta tự mâu thuẫn với mình: nhân danh lý trí để phi bác lý trí !

Tuy nhiên, có một nhận định quan hệ về vấn đề này:

Lý trí nói đây phải hiểu là lương tri con người, cái ‘lương tri’ mà mọi người lớn đều có, chứ không nhất thiết phải là lý trí suy luận siêu hình, mà chỉ một số người có học thức mới có được !

Đàng khác, chúng ta đừng quên, trí khôn con người sau khi phạm tội, đã gặp rất nhiều cản trở để sinh hoạt đầy đủ đúng đắn, cũng như ý chí bị lôi cuốn giành giựt bởi nhiều đam mê, khiến con người không phải luôn luôn thấy điều phải thấy và làm điều phải làm (Rom 7,14-23).

Dầu vậy, theo tinh thần lời xác nhận của Thánh Kinh và của Công Đồng Vatican I trên, ta có thể nói mà không sai là: có lúc này hay lúc khác trong đời người, và nhiều lúc như vậy, con người có đủ điều kiện để thấy và sống theo điều mình cần phải thấy và sống. Vì nếu không có như vậy, thì người vô thần đâu có tội (Jo 9,41) và đâu có đáng lên án gắt gao như thế (Rom 1,20).

- Căn bản của mạc khải: về mạc khải ta có nhiều bằng chứng khác nhau:

Ø      Những đoạn quả quyết rõ ràng: St 1,1-2,4a và 22b-25 về công trình tạo dựng.

Ø      Những đoạn công nhận lý lẽ của khoa hộ giáo trên: Rm 1,20 ; Kn 13,1-9.

Ø      Những đoạn diễn tả tâm tình sống niềm tin tạo dựng: Mt 6,25-34 ; Gv 16,26; 17,14; và các Thánh Vịnh 8 (về tạo dựng);  9,1-7 (về mặt trời); 29 (cơn giông); 90 (về con người); đặc biệt 104 (về huy hoàng của tạo dựng theo St 1); 148 (lời ca tạo dựng); 149 (Chúa toàn năng).

Ø      Sau hết là các phép lạ Cựu Ước, Tân Ước, Chúa chứng tỏ Ngài là chủ, là tác giả muôn loài và luật tự nhiên.

Thế giá của mạc khải trên đây mới thực sự là căn bản vững chắc cho đức tin của ta về tạo dựng.

N.B.Cần lưu ý về đoạn sách Sáng Thế kể trên. Đây là một lối trình bày đặc biệt và có một dụng ý đặc biệt. Đoạn 1,1-2,4a là đoạn trình bày công việc tạo dựng với dụng ý Chúa cũng làm việc 6 ngày và nghỉ ngày thứ 7. Công việc trong 6 ngày được phân phối cho đều: 3 ngày đầu tạo cơ cấu căn bản, 3 ngày sau dành cho việc trang trí trong cơ cấu căn bản kia:

1.    Ngày đêm                              mặt trời, mặt trăng, tinh tú 4

2.    Bầu trời nước trên dưới        chim cá 5

3.    Đất nổi khỏi nước                 loài vật sống trên đất; người 6

Đoạn 2,4b-25: đoạn này chú trọng đến con người: cách cấu tạo nên người, nam, nữ, đời sống con người tiên khởi.

Qua những cách diễn tả mộc mạc ngây thơ của con người chất phác thời xưa trong đoạn 2,4b-25, cũng như qua cách trình bày có hệ thống và dụng ý rõ ràng của đoạn 1,1-2,4a tác giả sách Sáng Thế đã chuyển được tới chúng ta niềm tin căn bản: Chúa là Đấng tạo dựng muôn loài, trong đó đặc biệt có loài người Chúa thương và để ý cách riêng, thương đến nỗi Ngài cho tất cả mọi sự Ngài đã dựng nên !

2. Hậu quả của đức tin tạo dựng

a. Độc thần, độc tôn tuyệt đối

Nếu ta tin có Đấng Tạo Dựng, thì trong trời đất này và đối với loài người, có “Ông Chủ” rõ ràng ! Ta vào một ngôi nhà có Chủ, một quốc gia có chủ quyền, thì việc thứ nhất là phải nghĩ tới “Chủ” và đừng ăn ở như nhà, nước, “vô Chủ” ! Độc thần, độc tôn là vậy ! Tôn giáo nào, chủ thuyết nào, mà không nhìn nhận Đấng Tạo Hoá, nhất định là thiếu sót và thiếu sót căn bản !

Mà nếu là “Chủ” trời đất và loài người, như Đấng Tạo Hoá là Chủ, nghĩa là “Chủ tuyệt đối”, thì nhất định không thể chấp nhận được mê tín, dị đoan… !

b. Tạo dựng là căn bản cho lòng đạo đức, hay tâm tình tôn giáo

Theo quy luật vững chắc của Thần Học, “Siêu nhiên đòi phải có tự nhiên làm căn bản”, chúng ta tới vô hình nhờ hữu hình ! Lòng đạo đức sống tôn giáo của ta không thể không nhờ tạo vật !

Chính Chúa Thánh Thần với ơn học biết và ơn khôn ngoan sẽ giúp ta thấy Thiên Chúa qua tạo vật và chiêm ngưỡng Ngài qua kinh nghiệm sống với tạo vật.

Đề tài trao đổi

Ø     Niềm tin “Chúa dựng nên trời đất”, dựa vào lý trí thế nào ? Và dựa vào Lời Chúa mạc khải thế nào ?

    Lượt xem ( 397)